కృత్రిమ గర్భనిరోధక పద్ధతుల కన్నా సాంప్రదాయక గర్భనిరోధక పద్ధతులకు మాత్రమే భారతీయ మహిళలు ప్రాధాన్యతనిస్తున్నారు. ఈ విషయం తాజా జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే (ఎన్ఎఫ్హెచ్ఎస్-6) వెల్లడించింది. రిథమ్ పద్ధతి, విత్డ్రాయల్ పద్ధతి వంటి సాంప్రదాయ కుటుంబ నియంత్రణ విధానాలను అనుసరించే మహిళల శాతం గత సర్వేతో పోలిస్తే స్పష్టంగా పెరిగింది.
ఎన్ఎఫ్హెచ్ఎస్-5 (2019-21)లో సాంప్రదాయ గర్భనిరోధక పద్ధతులు ఉపయోగిస్తున్న వివాహిత మహిళల శాతం 10.3గా ఉండగా, ఎన్ఎఫ్హెచ్ఎస్-6 (2023-24)లో అది 16.4 శాతానికి చేరింది. రిథమ్ పద్ధతిలో మహిళల సంతానోత్పత్తి సామర్థ్యం అధికంగా ఉండే రోజుల్లో దంపతులు శారీరక సంబంధాలను నివారించడం ద్వారా గర్భధారణను అడ్డుకునే ప్రయత్నం చేస్తారు.
మహిళల శాశ్వత కుటుంబ నియంత్రణ శస్త్రచికిత్స, కండోమ్లు, గర్భనిరోధక మాత్రలు, ఇంజెక్షన్లు వంటి ఆధునిక గర్భనిరోధక పద్ధతులు ఇప్పటికీ ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తున్నా, వాటి వినియోగం తగ్గుముఖం పట్టింది. ఎన్ఎఫ్హెచ్ఎస్-5లో 56.4 శాతంగా ఉన్న ఆధునిక పద్ధతుల వినియోగం ఎన్ఎఫ్హెచ్ఎస్-6లో 52.7 శాతానికి పడిపోయింది.
అయితే మొత్తం కుటుంబ నియంత్రణ పద్ధతులను అనుసరిస్తున్న వివాహిత మహిళల శాతం పెరిగింది. ఎన్ఎఫ్హెచ్ఎస్-5లో ఇది 66.7 శాతంగా ఉండగా, ఎన్ఎఫ్హెచ్ఎస్-6లో 69.1 శాతానికి చేరింది.
సాంప్రదాయ గర్భనిరోధక పద్ధతుల వినియోగంలో గోవా, సిక్కిం రాష్ట్రాలు అగ్రస్థానంలో నిలిచాయి. గోవాలో ఈ పద్ధతులను ఉపయోగించే మహిళల శాతం 7.8 నుంచి 33.8 శాతానికి పెరిగింది. అదే సమయంలో ఆధునిక గర్భనిరోధక పద్ధతుల వినియోగం 60.1 శాతం నుంచి 39 శాతానికి తగ్గింది.
సిక్కింలో కూడా ఇదే తరహా ధోరణి కనిపించింది. అక్కడ సాంప్రదాయ పద్ధతులను ఉపయోగించే మహిళల శాతం 14.2 నుంచి 33.8 శాతానికి పెరిగింది. ఆధునిక పద్ధతుల వినియోగం 54.9 శాతం నుంచి 42.2 శాతానికి తగ్గింది.
లక్షద్వీప్, ఉత్తరప్రదేశ్ వరుసగా మూడో, నాలుగో స్థానాల్లో నిలిచాయి. లక్షద్వీప్లో సాంప్రదాయ పద్ధతుల వినియోగం 22.5 శాతం నుంచి 29.9 శాతానికి పెరగగా, ఉత్తరప్రదేశ్లో 17.9 శాతం నుంచి 29.1 శాతానికి చేరింది.
2023లో ప్రచురితమైన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, ముఖ్యంగా ఉత్తరప్రదేశ్లో మహిళలు సాంప్రదాయ పద్ధతులను ఎంచుకోవడానికి ప్రధాన కారణాలుగా దుష్ప్రభావాలు లేకపోవడం, సులభంగా ఉపయోగించుకోవడం, ఎటువంటి ఖర్చు లేకపోవడాన్ని పేర్కొన్నారు.
ఆరోగ్య ఆర్థిక నిపుణుడు అశ్వనీకుమార్ నందా అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ మార్పుకు వ్యక్తిగత అభిరుచులు, ఆధునిక గర్భనిరోధక పద్ధతుల వల్ల కలిగే దుష్ప్రభావాలపై ఉన్న ఆందోళనలు ప్రధాన కారణాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. దంపతులు శారీరక సంబంధాల్లో ఎటువంటి ఆటంకాలు ఉండకూడదని భావించడం, మహిళలు తమ నిర్ణయాల్లో మరింత స్వతంత్రంగా వ్యవహరించడం కూడా ఈ ధోరణికి కారణమని ఆయన పేర్కొన్నారు.
అయితే సాంప్రదాయ పద్ధతులపై అధికంగా ఆధారపడటం వల్ల అనుకోని గర్భధారణల ప్రమాదం పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఆధునిక గర్భనిరోధక పద్ధతుల వినియోగం మరింత తగ్గితే జనాభా స్థిరీకరణ లక్ష్యాలపై ప్రభావం పడవచ్చని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ఉత్తర భారత రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల్లో చండీగఢ్లో సాంప్రదాయ కుటుంబ నియంత్రణ పద్ధతుల వినియోగం అత్యధికంగా నమోదైంది. అక్కడ 22.8 శాతం వివాహిత మహిళలు ఈ పద్ధతులను అనుసరిస్తున్నారు. జమ్మూ కాశ్మీర్లో ఈ శాతం 21.8గా నమోదై, గత సర్వేతో పోలిస్తే దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగింది.
పంజాబ్, హర్యానాల్లో ఒక్కో రాష్ట్రంలో 21.4 శాతం వివాహిత మహిళలు సాంప్రదాయ గర్భనిరోధక పద్ధతులను ఉపయోగిస్తున్నట్లు సర్వే వెల్లడించింది. ఉత్తరాఖండ్లో ఈ శాతం 20.7 కాగా, హిమాచల్ ప్రదేశ్లో 17.8 శాతంగా నమోదైంది.
మే 29న విడుదలైన ఎన్ఎఫ్హెచ్ఎస్-6 సర్వే నివేదిక దేశంలో కుటుంబ నియంత్రణ విధానాల ఎంపికలో మారుతున్న ధోరణులను స్పష్టంగా ప్రతిబింబించింది. సాంప్రదాయ పద్ధతులపై ఆసక్తి పెరుగుతుండగా, ఆధునిక గర్భనిరోధక పద్ధతుల వినియోగంలో క్రమంగా తగ్గుదల కనిపించడం ఆరోగ్య విధాన రూపకర్తల దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది.
