ఉత్తరకాశీలో ఇటీవల సంభవించిన జల ఉత్పాతాల్లాంటి ప్రమాదాలు మరిన్ని సంభవించే అవకాశం ఉందా? ఉన్నదని వాతావరణ నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఈ ఏడాది ఆగస్టు 5న ఉత్తరకాశీ జిల్లా ధరాలి గ్రామంలో సంభవించిన ఘోరమైన ఆకస్మిక వరదలు డజన్ల కొద్దీ స్థానికులను అదృశ్యుల్ని చేసింది.
ఎన్నో వందల కుటుంబాలను ఇల్లు లేకుండా చేసింది. ఈ విపత్తు, ఉత్తరాఖండ్లో రుతుపవనాల తీవ్రత వేగంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో చోటుచేసుకుంది. ఈ పరిస్థితి, వాతావరణ మార్పు హిమాలయ రాష్ట్రాన్ని ప్రకృతి విపత్తులకు మరింతగా అతి సున్నితంగా మార్చుతోందన్న ఆందోళనలను రేకెత్తిస్తోంది. అత్యవసర చర్యలు తీసుకోకపోతే, “ధరాలి వంటి విపత్తులు రాబోయే సంవత్సరాల్లో మరింత తరచుగా, మరింత ప్రాణాంతకంగా మారే అవకాశముంది” అని వాతావరణ నిపుణులు చెప్పారు.
ఈ సంవత్సరం జూన్ 1 నుండి ఆగస్టు 5 వరకు మొత్తం 66 రోజులలో 43 రోజులు అంటే 65% అత్యంత తీవ్రమైన వాతావరణ సంఘటనలను నమోదు చేశాయి. ఇది గత నాలుగు సంవత్సరాల్లోనే అత్యధికం. 2024లో 59%, 2023లో 47% మరియు 2022లో 33%గా నమోదైన వాటిని ఇది మించి నిలిచిందని, సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ ఎన్విరాన్మెంట్ (CSE) ఇండియా అట్లాస్ ఆన్ వెదర్ డిజాస్టర్స్ విశ్లేషణ పేర్కొంది. ఉత్తరకాశీ (దరాలి గ్రామం సమీపంలో) సంభవించిన వరదలకు ప్రధాన కారణాలు అనేకం ఉన్నాయి.
1. క్లౌడ్బస్ట్ర్ (అత్యంత తీవ్రమైన వర్షం) 2025 ఆగస్టు 5న ఉదయం దరాలిపై తీవ్ర వర్షం (క్లౌడ్బస్ట్ర్) కాగా, పర్వతాలను తాకుతూ తీవ్రమైన వేంగా నీటి ప్రవాహం వచ్చింది. దారి మధ్యలో మరిన్ని జలప్రవాహాలు జతకూడాయి. దాంతో మట్టితో కూడిన వరదలు వచ్చేశాయి. అధిక వర్షం, దాని తక్షణ ప్రభావంగా మట్టి-రాళ్ల ప్రవాహం తలెత్తినట్లు పేర్కొన్నది.
2. టాపోగ్రఫీ – పర్వత భూగోళ నిర్మాణం విషయానికి వస్తే హిమాలయ ప్రాంతపు సహజ నిర్మాణం అనేది జలప్రవాహాల వేగాన్ని, శక్తిని మరింత పెంచింది. ఈ ప్రాంతం తీవ్ర ఎత్తు వ్యత్యాసాలు, చిన్న లోయలు వరద నీటి వేగాన్ని పెంచాయి.
3. గ్లేసియర్లు, భూకుంగరాలు, గ్లేషియల్ సరస్సుల ఉద్రిక్త పరిస్థితులు (GLOF) ప్రాథమిక నివేదికలు, నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం గ్లేసియర్ విరుగుట, లేదా భూకుంగరాల వలన ఏర్పడిన చిన్న సరస్సులు (గ్లేషియల్ లేకు అవుట్బర్స్ట్ ఫ్లడ్, GLOF) నిరోధించారు. దాంతో వాటి బ్రేక్ అవుట్ పెద్ద వరదకు కారణమైంది.
4. భూకుంగరాలు–ల్యాండ్స్లైడ్లు (Landslides) కొంత పరిశోధన ఇది పునరుస్సృజిత భూకుంగరాలు (reactivated landslides) వల్ల మట్టిపుంతలు కూలి, మిశ్రమ ప్రవాహం సృష్టించింది.
5. అనిబంధిత అభివృద్ధి (Unregulated Development) భగీరథి ఎకో-సెన్సిటివ్ జోన్ (BESZ)లో అనియంత్రిత నిర్మాణాలు, ముఖ్యంగా టూరిజం కోసం రిసార్ట్లు, హోటళ్లు, మార్కెట్ల నిర్మాణం, ఈ పర్యావరణ దుర్బలమైన ప్రాంతంలో విస్తరించడంతో, భూగర్భ ప్రవాహాలు, నీటి మార్గాల్లో అవాంతరాలు కలిగించాయి. ఈ కారణాలన్నీ సమిష్టి ప్రాణాంతక వరదను సృష్టించాయి.
