ఎక్కువ చదువుకున్న వారే “డిజిటల్ అరెస్ట్” మోసాలకు గురి అవుతున్నారు. ఇదే విషయంపై సుప్రీంకోర్టు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ముఖ్యంగా ఒక వృద్ధ మహిళ తన పదవీ విరమణ ప్రయోజనాలన్నింటినీ కోల్పోయిన ఘటనను ప్రస్తావిస్తూ, “ఇలాంటి మోసాలకు విద్యావంతులు కూడా గురవుతున్నారంటే అది షాకింగ్” అని ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది. ఈ బెంచ్లో జస్టిస్ సూర్యకాంగ్, జస్టిస్ జోయ్ మల్యా బాగ్చీ ఉన్నారు.
అటార్నీ జనరల్ ఆర్ వెంకటరమణి కోర్టుకు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, డిజిటల్ అరెస్ట్ బాధితుల అంశంపై అంతర్గత విభాగాల మధ్య సమావేశం ఇప్పటికే జరిగింది, త్వరలో తుది సమావేశం జరగనుంది. ఈ కేసును మే 12న విచారణకు తీసుకోవాలని ఆయన కోర్టును కోరగా, బెంచ్ అంగీకరించింది. ఇదే సమయంలో, జస్టిస్ సూర్యకాంత్ తనకు తెలిసిన ఒక వృద్ధ మహిళ ఉదాహరణను ప్రస్తావిస్తూ, ఆమె తన సంపూర్ణ రిటైర్మెంట్ డబ్బును కోల్పోయిందని తెలిపారు.
వేగంగా పెరుగుతున్న సైబర్ నేరం డిజిటల్ అరెస్టు
కోర్టు నియమించిన అమికస్ క్యూరీ, సీనియర్ న్యాయవాది ఎన్ ఎస్ నాప్పినాయ్ మాట్లాడుతూ, మోసగాళ్లు పోలీస్ లేదా దర్యాప్తు సంస్థల అధికారులుగా నటిస్తూ బెదిరింపులు చేయడం వల్ల బాధితులు భయంతో స్పందించలేకపోతున్నారని వివరించారు. ఇలాంటి సందర్భాల్లో బ్యాంకులు, మధ్యవర్తులు “కిల్-స్విచ్” వంటి సాంకేతిక వ్యవస్థలను ప్రవేశపెట్టాలని ఆమె సూచించారు. అలా చేస్తే ఆర్థిక నష్టాలను తక్షణమే అడ్డుకోవచ్చని అభిప్రాయపడ్డారు.
“డిజిటల్ అరెస్ట్” అనేది ఇటీవల వేగంగా పెరుగుతున్న సైబర్ నేరాల రూపం. ఇందులో మోసగాళ్లు కోర్టు అధికారులు, పోలీస్ లేదా ఎన్ఫోర్స్మెంట్ ఏజెన్సీలుగా నటిస్తూ వీడియో, ఆడియో కాల్స్ ద్వారా బాధితులను బెదిరించి, వారిని ఆర్థికంగా దోచుకుంటున్నారు. కొన్ని సందర్భాల్లో బాధితులను వర్చువల్గా “బంధించి” డబ్బులు ట్రాన్స్ఫర్ చేయించేలా ఒత్తిడి తెస్తున్నారు.
ఈ అంశంపై కోర్టు ఇప్పటికే పలు సందర్భాల్లో జోక్యం చేసుకుంది. జనవరి 24న, 78 ఏళ్ల రిటైర్డ్ బ్యాంకర్ దాఖలు చేసిన పిటిషన్పై కేంద్రం, సీబీఐ, రిజర్వు బ్యాంకు తదితరులకు నోటీసులు జారీ చేసింది. ఆ కేసులో బాధితుడు దాదాపు రూ.23 కోట్లను కోల్పోయినట్లు పేర్కొన్నాడు. అక్టోబర్ 17, 2025న కూడా కోర్టు ఈ సమస్యపై కేంద్రం మరియు సీబీఐ స్పందన కోరింది.
హర్యానాలోని అంబాలాలో వృద్ధ దంపతులను నకిలీ కోర్టు ఆదేశాల పేరుతో మోసం చేసి రూ.1 కోట్లకు పైగా దోచుకున్న ఘటనను సుమోటోగా తీసుకున్న కోర్టు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, సైబర్ క్రైమ్ అధికారులను నివేదిక ఇవ్వాలని ఆదేశించింది. అలాగే దేశవ్యాప్తంగా డిజిటల్ మోసాల ద్వారా రూ.54,000 కోట్లకు పైగా దోపిడీ జరుగుతోందని కోర్టు తీవ్రంగా స్పందించింది.
ఫిబ్రవరి 9న, ఈ సమస్యను ఎదుర్కోవడానికి కేంద్రం, ఆర్బీఐ, బ్యాంకులు, టెలికమ్యూనికేషన్స్ శాఖలు కలిసి ఒక స్టాండర్డ్ ఆపరేటింగ్ ప్రొసీజర్ రూపొందించాలని కోర్టు ఆదేశించింది. బాధితులకు పరిహారం కల్పించేందుకు సమగ్ర విధానాన్ని కూడా సిద్ధం చేయాలని సూచించింది. అదనంగా, డిజిటల్ అరెస్ట్ కేసులను గుర్తించి దర్యాప్తు చేయాలని సీబీఐకి ఆదేశాలు జారీ చేసింది. గుజరాత్, ఢిల్లీ ప్రభుత్వాలు కూడా ఈ దర్యాప్తుకు అనుమతులు ఇవ్వాలని కోరింది.
గత ఏడాది డిసెంబర్ 1న దేశవ్యాప్తంగా డిజిటల్ అరెస్ట్ మోసాలపై సీబీఐ దర్యాప్తును ఆదేశించిన సుప్రీంకోర్టు, బ్యాంక్ అధికారుల పాత్రపై కూడా విచారణ జరపాలని స్పష్టం చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో, డిజిటల్ మోసాలపై కట్టుదిట్టమైన చర్యలు అవసరమని, ప్రజలు అప్రమత్తంగా ఉండాలని న్యాయస్థానం పునరుద్ఘాటించింది.
