భారత వైమానిక దళం (ఐఏఎఫ్) మరో చారిత్రాత్మక ఘనతను సాధించింది. భారత వైమానిక దళానికి చెందిన భారీ రవాణా విమానం ఐఎల్-76ఎండీ (IL-76MD) లడఖ్‌లోని న్యోమా వైమానిక స్థావరంలో విజయవంతంగా ల్యాండింగ్ అయింది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తులో భారీ రవాణా విమానాన్ని ల్యాండింగ్ చేసిన ఘనతను భారత వైమానిక దళం సొంతం చేసుకుంది. ఈ విషయాన్ని భారత వైమానిక దళం శనివారం అధికారికంగా వెల్లడించింది. విమానం సామర్థ్యంతో పాటు దాని సిబ్బంది అసాధారణ నైపుణ్యం, కచ్చితత్వం, వృత్తిపరమైన ప్రతిభకు ఈ విజయం నిదర్శనమని పేర్కొంది.
లడఖ్‌లోని దక్షిణ ప్రాంతంలో ఉన్న న్యోమా వైమానిక స్థావరం వాస్తవాధీన రేఖకు కేవలం 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. గత ఏడాది ఈ వైమానిక స్థావరం నిర్మాణం పూర్తయింది. సముద్ర మట్టానికి సుమారు 13,000 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న ఈ ప్రాంతంలో విమానాల రాకపోకలు నిర్వహించడం అత్యంత క్లిష్టమైన విషయం. తక్కువ గాలి సాంద్రత, ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులు, పర్వత ప్రాంత భౌగోళిక స్వరూపం కారణంగా ఇక్కడ విమానాల ల్యాండింగ్, టేకాఫ్‌కు అత్యంత నైపుణ్యం అవసరం. గతంలో ఈ స్థావరంలో ఏఎన్-32 వంటి తేలికపాటి వ్యూహాత్మక రవాణా విమానాలు, హెలికాప్టర్లు మాత్రమే కార్యకలాపాలు నిర్వహించేవి. ప్రస్తుతం భారీ రవాణా విమానాలతో పాటు యుద్ధ విమానాలు కూడా పనిచేసే స్థాయికి న్యోమా స్థావరాన్ని అభివృద్ధి చేశారు.
న్యోమా వైమానిక స్థావరంలో సుమారు మూడు కిలోమీటర్ల పొడవైన కాంక్రీటు రన్‌వేను నిర్మించారు. సరిహద్దు రహదారుల సంస్థకు చెందిన ప్రాజెక్టు హిమాంక్ ఈ నిర్మాణాన్ని చేపట్టింది. అత్యంత శీతల వాతావరణాన్ని తట్టుకునేలా, మైనస్ 40 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రతల్లోనూ దెబ్బతినకుండా ఉండేలా ఈ రన్‌వేను ప్రత్యేక సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో రూపొందించారు. ఈ స్థావరం అందుబాటులోకి రావడం వల్ల లడఖ్‌లోని సరిహద్దు ప్రాంతాలకు సైనిక బలగాలు, ఆయుధాలు, ఆహార పదార్థాలు, ఇతర అత్యవసర సామగ్రిని వేగంగా తరలించే అవకాశం ఏర్పడింది.
వైమానిక దళంలో ఐఎల్-76 విమానాలు 1980వ దశకం మధ్యలో చేరాయి. అప్పటి నుంచి దేశ రక్షణ వ్యవస్థలో భారీ రవాణా అవసరాలను తీర్చడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఒక్కో విమానం సుమారు 45 టన్నుల బరువైన సామగ్రిని మోసుకెళ్లగలదు. గతంలో లడఖ్‌తో పాటు ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో సైనిక అవసరాల కోసం యుద్ధ ట్యాంకులు, సాయుధ వాహనాలు, భారీ యంత్రాలు, ఇతర రక్షణ సామగ్రిని ఈ విమానాల ద్వారా తరలించారు. ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతాల్లో సైనిక కార్యకలాపాలకు అవసరమైన సామగ్రిని చేరవేయడంలో వీటి సేవలు ఎంతో కీలకంగా ఉన్నాయి.
ఐఎల్-76 విమానాలు లడఖ్‌లోని లేహ్, థోయిస్ వైమానిక స్థావరాలకు క్రమం తప్పకుండా రవాణా సేవలు అందిస్తున్నాయి. సుమారు 10,000 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న థోయిస్ స్థావరం సియాచిన్ ప్రాంతంలో భారత సైనిక కార్యకలాపాలకు అత్యంత కీలకమైనది. సియాచిన్ హిమానీనద ప్రాంతంలో విధులు నిర్వహించే సైనికులకు అవసరమైన సరఫరాలను అందించడంలో ఈ స్థావరం ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తోంది.
నాగ్‌పూర్‌లో ఐఎల్-76 విమానాలను నిర్వహించే 44వ స్క్వాడ్రన్ గతంలో ఉండేది. అనంతరం ఈ విమానాలన్నింటినీ ఒకే విభాగం కిందకు తీసుకువచ్చి 44వ స్క్వాడ్రన్‌కు అప్పగించారు. ఈ స్క్వాడ్రన్‌ను చండీగఢ్‌కు తరలించారు. గతంలో ఏఎన్-32 విమానాలను కూడా నిర్వహించిన 25వ స్క్వాడ్రన్‌ను గుజరాత్‌కు తరలించారు.
వైమానిక దళం వ్యూహాత్మక రవాణా విమానాల విభాగంలో రష్యా తయారీ ఐఎల్-76తో పాటు అమెరికాకు చెందిన బోయింగ్ సీ-17 గ్లోబ్‌మాస్టర్ విమానాలు కూడా ఉన్నాయి. సీ-17 విమానాలు ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని హిండన్ వైమానిక స్థావరంలో ఉన్నాయి. భారీ సైనిక సామగ్రి, బలగాలను దేశంలోని ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి, అవసరమైతే విదేశీ ప్రాంతాలకు కూడా వేగంగా తరలించడంలో ఇవి కీలకంగా పనిచేస్తున్నాయి.
న్యోమా స్థావరం వ్యూహాత్మకంగా ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతంలో ఉంది. లేహ్‌కు ఆగ్నేయ దిశలో సుమారు 180 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ స్థావరం ద్వారా ఉత్తర సరిహద్దుల్లో సైనిక బలగాల మోహరింపు, అత్యవసర సరఫరాలు, వైమానిక రక్షణ చర్యలను వేగవంతం చేయవచ్చు. ముఖ్యంగా వాస్తవాధీన రేఖ వెంబడి ఎలాంటి అత్యవసర పరిస్థితులు ఎదురైనా తక్కువ సమయంలోనే అదనపు బలగాలను, అవసరమైన పరికరాలను తరలించే అవకాశం ఉంటుంది.
లడఖ్ ప్రాంతంలో కాంక్రీటు రన్‌వేలు కలిగిన ఇతర వైమానిక స్థావరాల్లో లేహ్, థోయిస్, కార్గిల్ ఉన్నాయి. వీటితో పాటు ఫుక్చే, దౌలత్ బేగ్ ఓల్డీ ప్రాంతాల్లో మట్టి రన్‌వేలతో కూడిన అధునాతన ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్లు ఉన్నాయి. సముద్ర మట్టానికి సుమారు 16,700 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న దౌలత్ బేగ్ ఓల్డీ ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తులో ఉన్న విమాన ల్యాండింగ్ ప్రాంతాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది.
న్యోమాలో ఐఎల్-76ఎండీ విమానం విజయవంతంగా దిగడం భారత వైమానిక దళానికి మాత్రమే కాకుండా దేశ రక్షణ రంగానికి కూడా కీలక విజయంగా నిలిచింది. ముఖ్యంగా చైనా సరిహద్దుకు సమీపంలోని వ్యూహాత్మక ప్రాంతాల్లో భారీ విమానాల రాకపోకలకు మార్గం సుగమం కావడంతో భారత సైనిక సామర్థ్యం మరింత పెరిగినట్లయింది.
