ఇరాన్ రక్షణ వ్యవస్థ పై అమెరికా భీకరదాడులు చేసి యుద్ధాన్ని తీవ్ర స్థాయికి తీసుకెళ్లింది. దీంతో అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరోసారి తీవ్రరూపం దాల్చాయి. బుధవారం ఉదయం అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ ఇరాన్ తీరప్రాంత రక్షణ వ్యవస్థలు, క్రూయిజ్ క్షిపణుల నిల్వ కేంద్రాలు, ప్రయోగ స్థావరాలపై కొత్త విడత వైమానిక దాడులు నిర్వహించింది.
అదే సమయంలో ఇరాన్ నౌకాశ్రయాలపై అమెరికా మళ్లీ నౌకాదళ దిగ్బంధాన్ని అమలు చేసింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా ఇరాన్ ప్రాంతీయ ఇంధన ఎగుమతులను మరింతగా నిలిపివేస్తామని, అమెరికా మరియు దాని మిత్రదేశాలకు ప్రయోజనం చేకూర్చే అన్ని ఎగుమతి మార్గాలను మూసివేసే అవకాశాన్ని పరిశీలిస్తున్నామని హెచ్చరించింది.
ప్రపంచ చమురు, సహజవాయు రవాణాలో కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఆధిపత్యం కోసం ఇరు దేశాల మధ్య జరుగుతున్న పోరాటంలో తాజా దాడులు మరో కీలక మలుపుగా భావిస్తున్నారు. యుద్ధానికి ముందు ప్రపంచ చమురు, సహజవాయు రవాణాలో దాదాపు ఐదో వంతు హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా సాగేది.
క్రూయిజ్ క్షిపణుల నిల్వ కేంద్రాలు ధ్వంసం
అమెరికా సైన్యం వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం అమెరికా తూర్పు కాలమానం ప్రకారం ఉదయం ఆరు గంటలకు దాడులు ప్రారంభమయ్యాయి. వాణిజ్య నౌకలపై ఇరాన్ ఉపయోగిస్తున్న సైనిక సామర్థ్యాలను బలహీనపరచడమే ఈ దాడుల లక్ష్యమని అమెరికా తెలిపింది. ఇరాన్కు చెందిన గ్రేటర్ టున్బ్ ద్వీపంలోని తీర రక్షణ వ్యవస్థలు, క్రూయిజ్ క్షిపణుల నిల్వ కేంద్రాలు, ప్రయోగ స్థావరాలపై లక్ష్యంగా చేసుకుని సుమారు తొంభై నిమిషాల్లో ఈ దాడులు పూర్తయ్యాయని పేర్కొంది.
అంతకుముందు మంగళవారం కూడా హోర్ముజ్ జలసంధి పరిసరాలు, ఇరాన్ తీర ప్రాంతాల్లోని పలు సైనిక లక్ష్యాలపై ఏడు గంటలపాటు అమెరికా దాడులు నిర్వహించినట్లు ప్రకటించింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ అమెరికా సైనిక స్థావరాలపై ప్రతిదాడులు జరిపినట్లు ప్రకటించింది. బహ్రెయిన్, కువైట్, జోర్డాన్లలోని అమెరికా లక్ష్యాలను దాడి చేసినట్లు పేర్కొంది. అమెరికా మరియు దాని మిత్రదేశాలకు ఉపయోగపడే ఇతర ప్రాంతీయ ఇంధన ఎగుమతి మార్గాలన్నింటినీ మూసివేసే పరిస్థితి తలెత్తవచ్చని కూడా హెచ్చరించింది.
గత శనివారం హోర్ముజ్ జలసంధిని మూసివేసినట్లు ఇరాన్ ప్రకటించిన తర్వాత పరిస్థితులు మరింత ఉద్రిక్తమయ్యాయి. గత వారం రోజులలో ఇరాన్ ఏడు వాణిజ్య నౌకలపై దాడులు చేయడంతో దాదాపు డజను మంది నౌకా సిబ్బంది మరణించగా, గాయపడ్డారు లేదా అదృశ్యమయ్యారని అమెరికా ఆరోపిస్తోంది.
ఫిబ్రవరి 28న అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ సంయుక్తంగా ఇరాన్పై దాడులు ప్రారంభించిన తర్వాత యుద్ధం మరింత విస్తరించింది. అమెరికా సైనిక స్థావరాలు ఉన్న గల్ఫ్ దేశాలపై ఇరాన్ దాడులు జరపడంతో పాటు ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలపై తీవ్ర ప్రభావం పడింది. దీంతో అంతర్జాతీయ ద్రవ్యోల్బణం పెరిగే ప్రమాదంపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
మళ్లీ పెరుగుతున్న అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు
ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు బుధవారం మరోసారి సుమారు ఒక శాతం పెరిగాయి. ఇప్పటికే మంగళవారం నెలరోజుల గరిష్ఠ స్థాయికి చేరిన ధరలు మరింత ఎగిశాయి.
గత నెల కుదిరిన తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం ద్వారా ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై చర్చలు కొనసాగించి శాశ్వత శాంతి ఒప్పందానికి చేరుకోవాలని భావించినప్పటికీ, ప్రస్తుతం ఆ చర్చలు నిలిచిపోయాయి. అయినప్పటికీ ఇరు దేశాలు పూర్తి స్థాయి యుద్ధంలోకి వెళ్లే అవకాశాలు తక్కువగానే ఉన్నప్పటికీ, ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగే ప్రమాదం మాత్రం కొనసాగుతోందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
యెమెన్లోని హౌతీ మిత్రబలగాలను ఉపయోగించి బాబ్ ఎల్-మండెబ్ జలసంధిని కూడా మూసివేసే సంకేతాలను ఇరాన్ ఇస్తోందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. అలా జరిగితే ప్రపంచంలో అత్యంత కీలకమైన రెండు ఇంధన రవాణా మార్గాలు ఒకేసారి ప్రమాదంలో పడే అవకాశం ఉంది.
యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత హోర్ముజ్ జలసంధిలో నౌకాయానంపై శాశ్వత నియంత్రణ సాధించి, అక్కడి గుండా వెళ్లే నౌకలపై రుసుములు విధించాలనే ప్రయత్నంలో ఇరాన్ ఉందని అంతర్జాతీయ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. అమెరికా చాలా కాలంగా భద్రతా హామీదారుగా ఉన్న ఈ ప్రాంతంలో శక్తి సమతుల్యత మారే పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చని విశ్లేషిస్తున్నారు.
ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ ప్రకటన ప్రకారం “అమెరికా దురాక్రమణకు ముగింపు వచ్చే వరకు” హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేత కొనసాగుతుందని తెలిపింది. ఇదే సమయంలో అమెరికా దిగ్బంధం అమల్లోకి రాకముందు ఇరాన్కు చెందిన నౌకల రాకపోకలు పెరిగినట్లు నౌకాశ్రయ గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి.
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కూడా ఇరాన్ మళ్లీ చర్చలకు రాకపోతే వచ్చే వారం విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాలు, వంతెనలను లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు చేస్తామని హెచ్చరించారు. ఇంధన మౌలిక వసతులపై దాడులను చివరి దశలో చేపడతామని పేర్కొంటూ, అమెరికా చర్చల బృందం ఇప్పటికే ఇరాన్ ప్రతినిధులతో సంప్రదింపులు జరిపిందని తెలిపారు.
వేలాది మంది నిరాశ్రయులు
అంతకుముందు హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే నౌకలపై 20 శాతం రుసుము విధించే ఆలోచనను ట్రంప్ ప్రస్తావించినప్పటికీ, తరువాత ఆ ప్రతిపాదనను ఉపసంహరించుకుని గల్ఫ్ దేశాలతో పెట్టుబడి ఒప్పందాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తామని వెల్లడించారు.
ఈ యుద్ధం కారణంగా వేలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోగా, లక్షలాది మంది నిరాశ్రయులయ్యారు. ముఖ్యంగా ఇరాన్, లెబనాన్ దేశాల్లో పరిస్థితి మరింత విషమించింది. ఇరాన్ ప్రభుత్వ ప్రతినిధి ఫాతిమె మొహజెరానీ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం దక్షిణ ఇరాన్పై ఇటీవల అమెరికా నిర్వహించిన దాడుల్లో కనీసం 30 మంది పౌరులు మరణించారు. అలాగే దేశ ఆగ్నేయంలోని బంపూర్ సైనిక స్థావరంపై జరిగిన రాత్రి దాడుల్లో ఏడుగురు సైనికులు, నిర్బంధ సైనిక సిబ్బంది మరణించినట్లు ఇరాన్ సైన్యం వెల్లడించింది.
